Ta zapiekanka z cukinii jest sycącym daniem z piekarnika, w którym delikatne warzywa łączą się z jajeczno-śmietanową zalewą i rumianą warstwą sera. Najlepiej smakuje, gdy wierzch jest apetycznie zapieczony, a środek pozostaje miękki, soczysty i dobrze doprawiony.
To dobry przepis na rodzinny obiad, kolację na ciepło albo danie do odgrzania następnego dnia. Przygotowanie zajmuje około 20 minut, pieczenie 35-40 minut, a większość pracy robi piekarnik. Kluczowe jest wcześniejsze odsączenie cukinii, bo dzięki temu zapiekanka nie podchodzi wodą.
Składniki
Podane ilości wystarczą na 4 porcje z formy o wymiarach około 22 x 28 cm.
- 3 średnie cukinie, około 900 g
- 1 łyżeczka soli do odsączenia cukinii
- 1 średnia cebula
- 2 ząbki czosnku
- 2 łyżki oliwy
- 4 jajka
- 180 ml śmietanki 18 procent lub 30 procent
- 120 g mozzarelli tartej
- 80 g żółtego sera, np. goudy lub cheddara
- 30 g parmezanu albo grana padano
- 2 łyżki bułki tartej plus 1 łyżka do formy
- 1 łyżeczka suszonego oregano
- 1/2 łyżeczki słodkiej papryki
- 1/4 łyżeczki gałki muszkatołowej
- świeżo mielony pieprz do smaku
- 1 łyżka posiekanej natki pietruszki albo koperku
- masło lub oliwa do posmarowania formy
Przygotowanie krok po kroku
Najważniejszy krok to odsączenie cukinii przed pieczeniem. Poświęć na to 10 minut, a zapiekanka będzie zwarta, kremowa i łatwa do krojenia.
- Rozgrzej piekarnik do 190 stopni C, tryb góra-dół. Formę posmaruj masłem albo oliwą i oprósz 1 łyżką bułki tartej.
- Umyj cukinie, odetnij końce i zetrzyj warzywa na grubych oczkach. Przełóż do miski, wymieszaj z 1 łyżeczką soli i odstaw na 10 minut.
- W tym czasie posiekaj cebulę i czosnek. Na patelni rozgrzej oliwę, dodaj cebulę i smaż 4 minuty, aż zmięknie. Dodaj czosnek i smaż jeszcze 30 sekund. Odstaw do lekkiego przestudzenia.
- Odciskaj cukinię partiami w dłoniach albo przez czystą ściereczkę. Usuń jak najwięcej płynu, ale nie zgniataj warzyw na suchą masę. Przełóż odsączoną cukinię do dużej miski.
- W osobnej misce roztrzep jajka ze śmietanką, oregano, papryką, gałką muszkatołową i pieprzem. Sól zwykle nie jest już potrzebna, bo cukinia była solona, a sery też są słone.
- Do cukinii dodaj podsmażoną cebulę z czosnkiem, mozzarellę, połowę żółtego sera, parmezan, 2 łyżki bułki tartej i natkę. Wlej zalewę jajeczno-śmietanową i dokładnie wymieszaj.
- Przełóż masę do formy i wyrównaj wierzch. Posyp pozostałym żółtym serem. Piecz 30 minut na środkowej półce piekarnika.
- Po 30 minutach zwiększ temperaturę do 210 stopni C albo włącz grill na 3-5 minut. Zapiekaj, aż wierzch będzie rumiany i lekko chrupiący. Pilnuj, bo ser potrafi szybko przejść od złotego do zbyt ciemnego.
- Wyjmij formę z piekarnika i odstaw zapiekankę na 10 minut przed krojeniem. W tym czasie środek się ustabilizuje, a porcje będą ładniejsze.
Jak uzyskać apetyczną, zapieczoną skórkę
Rumiana skórka wychodzi najlepiej z połączenia sera, odrobiny bułki tartej i mocniejszego grzania pod koniec pieczenia. Najpierw zapiekanka musi się ściąć, dopiero potem warto przyrumienić wierzch.
Nie syp całego sera do środka. Zostaw przynajmniej 60-80 g na górę, bo to on stworzy złotą warstwę. Mozzarella daje ciągnącą strukturę, żółty ser rumieni się szybciej, a parmezan dodaje smaku. Najlepszy efekt daje mieszanka, nie jeden rodzaj sera.
Bułka tarta działa jak drobna posypka, która chłonie wilgoć i pomaga zrobić delikatnie chrupiący wierzch. Możesz wymieszać 1 łyżkę bułki tartej z 1 łyżeczką oliwy i posypać nią ser przed ostatnimi 10 minutami pieczenia. Wierzch będzie bardziej przypieczony i przyjemny pod widelcem.
Jeżeli piekarnik ma funkcję grilla, włącz ją dopiero na końcu, na 3-5 minut. Forma powinna stać na środkowej albo wyższej półce, ale nie tuż pod grzałką. Gdy ser zacznie bąbelkować i robić się złoty, zapiekanka jest gotowa. Po wyjęciu nie krój jej od razu, bo gorąca zalewa jest jeszcze zbyt miękka.
Warianty i zamienniki
Zapiekankę możesz łatwo dopasować do bardziej warzywnej, mięsnej albo łagodniejszej wersji. Trzymaj tylko proporcję: około 900 g cukinii, 4 jajka i 150-200 ml nabiału lub sosu.
Do środka możesz dodać podsmażone pieczarki, paprykę, ugotowane ziemniaki w plasterkach albo kilka różyczek brokułu. Warzywa wodniste, takie jak pieczarki i papryka, podsmaż wcześniej, żeby odparowały. W przeciwnym razie zapiekanka będzie luźniejsza i trudniejsza do krojenia.
W wersji mięsnej sprawdzi się 200 g podsmażonego kurczaka, indyka, szynki albo kiełbasy. Mięso dodaj do miski razem z cukinią i serami. Jeśli używasz boczku lub kiełbasy, ogranicz sól, bo te dodatki same wnoszą dużo słoności.
Śmietankę można zastąpić jogurtem greckim, ale wymieszaj go dokładnie z jajkami i nie piecz w zbyt wysokiej temperaturze od początku. Dla łagodniejszego smaku wybierz goudę i mozzarellę. Dla ostrzejszego użyj cheddara, parmezanu i szczypty chili.
Z czym podawać
Zapiekanka z cukinii jest sycąca sama w sobie, ale najlepiej wypada z lekkim dodatkiem. Podaj ją z sałatą, pomidorami albo jogurtowym sosem z czosnkiem.
Do obiadu pasuje prosta surówka z pomidorów, ogórka i cebuli. Wystarczy oliwa, sok z cytryny, sól i pieprz. Taki dodatek odświeża talerz i dobrze równoważy serową warstwę zapiekanki. Jeżeli podajesz ją na kolację, wystarczy kromka dobrego chleba albo grzanka.
Bardzo dobry jest sos z 150 g jogurtu greckiego, 1 małego ząbka czosnku, 1 łyżeczki soku z cytryny i posiekanego koperku. Wymieszaj go kilka minut przed podaniem i dopraw solą. Chłodny sos pasuje do gorącej zapiekanki szczególnie wtedy, gdy w środku jest chili lub wyrazisty ser.
Przechowywanie
Zapiekankę możesz przechowywać w lodówce do 3 dni. Najpierw całkiem ją wystudź, potem przykryj formę albo przełóż porcje do szczelnego pojemnika.
Najlepiej odgrzewać ją w piekarniku w 170 stopniach C przez 12-15 minut. Dzięki temu wierzch znów lekko się podsuszy, a środek równomiernie podgrzeje. W mikrofalówce też się uda, ale skórka zmięknie. Jeśli zależy ci na rumianym wierzchu, po mikrofalówce włóż porcję na kilka minut pod grill.
Możesz też zamrozić porcje, choć po rozmrożeniu cukinia będzie delikatniejsza. Mroź tylko całkiem wystudzoną zapiekankę, najlepiej w pojedynczych kawałkach. Rozmrażaj przez noc w lodówce i odgrzewaj w piekarniku, nie na patelni.
Najczęstsze pytania
Czy cukinię trzeba wcześniej solić?
Tak, solenie cukinii bardzo pomaga. Warzywo puszcza wodę, którą potem odciskasz, a zapiekanka po upieczeniu jest bardziej zwarta i nie pływa w płynie.
Czy można użyć cukinii w plasterkach?
Tak, cukinię można pokroić w cienkie plasterki zamiast ścierać. Posól je, odstaw na 10 minut i osusz ręcznikiem papierowym. Zapiekanka będzie miała bardziej warstwową strukturę.
Dlaczego zapiekanka jest wodnista?
Zapiekanka jest wodnista najczęściej przez nieodsączoną cukinię albo dodatki, które puściły sok. Następnym razem odciśnij cukinię mocniej, podsmaż pieczarki lub paprykę i odstaw danie na 10 minut po pieczeniu.
Czy da się zrobić zapiekankę bez bułki tartej?
Tak, bułkę tartą można pominąć albo zastąpić mielonymi płatkami owsianymi, kaszą manną lub drobno startym parmezanem. Jej rola to wchłonięcie części wilgoci i dodanie lepszej struktury.
Jak sprawdzić, czy środek jest upieczony?
Środek jest upieczony, gdy masa jest ścięta, a nóż wbity w centrum wychodzi bez surowej zalewy. Zapiekanka może lekko drżeć, ale nie powinna być płynna.
