Bataty gotuje się w osolonym wrzątku: pokrojone w kostkę 2-3 cm miękną po 10-15 minutach, a całe, średniej wielkości, po 25-35 minutach od zagotowania wody. Na parze kostka potrzebuje 15-20 minut, a w mikrofalówce cały, nakłuty widelcem batat jest gotowy po 5-8 minutach. Gotowość sprawdzisz nożem: ma wchodzić w miąższ bez oporu. W skórce bataty mniej nasiąkają wodą i zachowują więcej smaku, obrane szybciej się gotują i od razu nadają się do puree. Poniżej znajdziesz tabelę czasów, wszystkie metody krok po kroku, pomysły na podanie i wartości odżywcze.
Jak przygotować bataty do gotowania
Przed gotowaniem bataty trzeba dokładnie umyć szczoteczką pod bieżącą wodą i odciąć zdrewniałe końcówki. Resztę przygotowania wyznacza to, czy gotujesz je w całości, czy w kawałkach.
Wybieraj bulwy twarde, gładkie, bez miękkich miejsc, pleśni i pęknięć. Pomarszczona skórka oznacza, że batat długo leżał i zdążył stracić wodę. Do gotowania w całości najlepiej nadają się sztuki podobnej wielkości, bo wtedy wszystkie zmiękną w tym samym czasie.
Jeśli kroisz bataty w kostkę, rób kawałki równe. Kostka 2 cm i kostka 4 cm w jednym garnku to gwarancja, że część rozpadnie się na papkę, a część zostanie twarda w środku. Obrane i pokrojone bataty gotuj od razu albo trzymaj zanurzone w zimnej wodzie, bo na powietrzu miąższ lekko ciemnieje.
Ile gotować bataty: tabela czasów
Czas gotowania batatów zależy od wielkości kawałków i metody. Kostka gotuje się 10-15 minut, cały batat 20-50 minut, zależnie od rozmiaru. Czasy w tabeli liczysz od momentu, gdy woda ponownie się zagotuje albo gdy spod pokrywki zacznie wydobywać się para.
| Forma | Metoda | Czas |
|---|---|---|
| Kostka 1-1,5 cm | we wrzątku | 7-10 min |
| Kostka 2-3 cm | we wrzątku | 10-15 min |
| Plastry 2 cm | we wrzątku | 10-12 min |
| Połówki | we wrzątku | 18-25 min |
| Cały, mały (do 200 g) | we wrzątku | 20-25 min |
| Cały, średni (200-350 g) | we wrzątku | 25-35 min |
| Cały, duży (powyżej 350 g) | we wrzątku | 40-50 min |
| Kostka 2-3 cm | na parze | 15-20 min |
| Cały, średni | na parze | 35-45 min |
| Cały, średni, nakłuty | mikrofalówka, pełna moc | 5-8 min |
| Kostka 2 cm z 2 łyżkami wody | mikrofalówka, pełna moc | 5-7 min |
Traktuj tabelę jako punkt wyjścia. Bataty różnych odmian mają różną gęstość miąższu, więc zawsze sprawdź miękkość 2-3 minuty przed końcem podanego czasu.
Jak gotować bataty w kostce
Obrane bataty pokrój w kostkę 2-3 cm, wrzuć do osolonego wrzątku i gotuj pod przykryciem 10-15 minut na średnim ogniu. To najszybszy sposób i najlepszy wybór, gdy planujesz puree, zupę krem albo sałatkę.
- Zagotuj tyle wody, żeby przykryła bataty o około 2 cm.
- Posól wodę: wystarczy łyżeczka soli na litr.
- Wrzuć kostki do wrzątku i poczekaj, aż woda znów zawrze.
- Zmniejsz ogień, przykryj garnek i gotuj 10-15 minut.
- Sprawdź miękkość nożem i od razu odcedź.
Bataty w kostce gotuj krócej niż ziemniaki w podobnych kawałkach. Mają mniej skrobi i więcej cukrów, więc po przekroczeniu czasu szybko robią się wodniste. Jeśli kostka ma trafić do sałatki, zdejmij garnek z ognia, gdy nóż wchodzi w miąższ z lekkim oporem, a po odcedzeniu rozłóż kawałki na talerzu, żeby odparowały.
Jak gotować bataty w całości
Całe bataty włóż do garnka z zimną wodą, doprowadź ją do wrzenia, posól i gotuj pod przykryciem: średnie sztuki 25-35 minut, duże 40-50 minut. Start od zimnej wody sprawia, że bulwa nagrzewa się równomiernie i zewnętrzna warstwa nie rozpada się, zanim zmięknie środek.
Tej metody użyj, gdy chcesz podać batata w mundurku, na przykład przekrojonego wzdłuż z masłem ziołowym albo twarożkiem. Gotowanie w całości trwa dłużej, ale miąższ zostaje zwarty i słodszy, bo mniej smaku ucieka do wody.
Bardzo długie i grube bulwy przekrój na 2-3 części. Końcówki batata są cienkie, a środek gruby, więc w całości końce zdążą się rozgotować, zanim zmięknie najgrubsze miejsce.
Gotować bataty w skórce czy bez
Bataty możesz gotować w skórce i bez niej. Skórka jest jadalna, chroni miąższ przed nasiąkaniem wodą i pomaga zachować kształt, a obieranie przed gotowaniem skraca czas i daje gładsze puree.
W skórce gotuj bataty podawane w całości lub w połówkach i te, które chcesz potem pokroić do sałatki. Po ugotowaniu skórka schodzi bardzo łatwo: wystarczy chwilę przestudzić bulwę i podważyć skórkę nożem. Jedząc batata ze skórką, zyskujesz też więcej błonnika.
Bez skórki gotuj bataty na puree, do zupy krem, do placków i ciast. Obierz je obieraczką do warzyw, tak jak marchewkę. Jeśli jesz skórkę, dokładnie ją wyszoruj i wytnij ciemne plamy oraz uszkodzenia.
Jak gotować bataty na parze
Na parze bataty pokrojone w kostkę 2-3 cm gotuj 15-20 minut, a całe średnie sztuki 35-45 minut. Ta metoda trwa kilka minut dłużej niż gotowanie w wodzie, ale bataty nie robią się wodniste, więc dobrze trzymają kształt i mają wyraźniejszy, słodki smak.
Wlej do garnka 3-5 cm wody, zagotuj ją, ułóż kostki jedną warstwą w sitku lub koszyku i przykryj. Kawałki nie mogą dotykać wody. Czas licz od chwili, gdy spod pokrywki zacznie wydobywać się para, i nie podnoś pokrywki częściej niż to konieczne. Dokładny opis metody, sposoby bez parowaru i czasy dla innych warzyw znajdziesz w poradniku jak gotować na parze.
Bataty z parowaru nadają się do sałatek, misek z kaszą i jako dodatek dla dzieci. Nie przyjmują soli z wody, więc dopraw je dopiero po ugotowaniu.
Jak ugotować batata w mikrofalówce
Średniego batata w mikrofalówce ugotujesz w 5-8 minut na pełnej mocy. To najszybszy sposób na jedną porcję, gdy nie chcesz włączać kuchenki.
- Umyj batata i nie osuszaj go dokładnie: wilgoć na skórce zamieni się w parę.
- Nakłuj skórkę widelcem w 6-8 miejscach, żeby para miała ujście.
- Połóż batata na talerzu i podgrzewaj 3-4 minuty na pełnej mocy.
- Obróć go na drugą stronę i podgrzewaj kolejne 2-4 minuty.
- Sprawdź miękkość, a potem zostaw na 2 minuty, żeby ciepło doszło do środka.
Nie pomijaj nakłuwania. Para zamknięta pod skórką potrafi rozerwać bulwę i zabrudzić wnętrze mikrofalówki. Pokrojone bataty przełóż do naczynia żaroodpornego, dodaj 2 łyżki wody, przykryj pokrywką z otworem i podgrzewaj 5-7 minut, mieszając w połowie. Przy dwóch bulwach naraz wydłuż czas o 3-4 minuty.
Jak sprawdzić, czy bataty są miękkie
Wbij w batata nóż, szpikulec lub widelec w najgrubszym miejscu. Jeśli wchodzi gładko i bez oporu aż do środka, batat jest gotowy.
Wyczuwalny twardy rdzeń oznacza, że trzeba gotować dalej, zwykle jeszcze 3-5 minut. Z kolei kostki, które rozpadają się przy dotknięciu, są już rozgotowane. Takie bataty nie nadają się do sałatki, ale bez problemu zrobisz z nich puree albo zupę.
Całe bataty sprawdzaj zawsze w najgrubszej części, bo tam miękną najpóźniej. Po odcedzeniu nie zostawiaj ich w gorącej wodzie: dalej by się gotowały i nasiąkały.
Do czego podać gotowane bataty
Gotowane bataty zastąpią ziemniaki w większości dań obiadowych. Pasują do mięsa, ryb i warzyw, a ich słodycz równoważą kwaśne, słone i ostre dodatki.
- Puree z batatów: utrzyj z masłem, szczyptą soli i gałki muszkatołowej albo z mlekiem kokosowym i imbirem.
- Dodatek do mięsa: kostki z masłem i natką pietruszki pasują do kurczaka, indyka i schabu.
- Sałatka: kostka z rukolą, fetą, pestkami dyni i sosem musztardowo-miodowym.
- Zupa krem: bataty zmiksowane z bulionem, cebulą, czosnkiem i odrobiną chili.
- Batat w mundurku: przekrojony wzdłuż, z twarożkiem ze szczypiorkiem lub z jogurtem greckim.
- Miska obiadowa: z kaszą, ciecierzycą, awokado i sosem tahini.
Resztki ugotowanych batatów dodasz do placków, kotletów warzywnych, omletu czy ciasta. Jeśli szukasz pomysłów na więcej warzyw w jadłospisie, zajrzyj do poradnika jak wprowadzić więcej warzyw do codziennej diety, a bataty w kostce wykorzystasz w szybkich obiadach gotowych w 30 minut.
Wartości odżywcze batatów
100 g surowego batata dostarcza około 86 kcal, 20 g węglowodanów, 1,6 g białka, 3 g błonnika i mniej niż 0,1 g tłuszczu. Najbardziej wyróżnia go beta-karoten: pomarańczowe odmiany należą do jego najbogatszych źródeł wśród warzyw.
Beta-karoten organizm przekształca w witaminę A, potrzebną między innymi do prawidłowego widzenia i dobrej kondycji skóry. Już niewielka porcja pomarańczowego batata pokrywa dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Beta-karoten rozpuszcza się w tłuszczach, dlatego warto podawać bataty z odrobiną masła lub oliwy. Bataty dostarczają też potasu, witaminy C i manganu.
Sposób obróbki ma znaczenie dla poziomu cukru we krwi. Bataty gotowane w wodzie mają wyraźnie niższy indeks glikemiczny niż pieczone czy smażone, więc przy diecie z kontrolą glikemii lepiej wybierać gotowanie.
Najczęstsze pytania
Jak przechowywać surowe bataty?
Przechowuj je w suchym, ciemnym i przewiewnym miejscu w temperaturze pokojowej lub nieco niższej, poza lodówką. Chłód sprawia, że miąższ twardnieje w środku, gorzej się gotuje i szybciej psuje. Więcej wskazówek znajdziesz w poradniku jak przechowywać warzywa.
Jak długo można przechowywać ugotowane bataty?
W lodówce, w zamkniętym pojemniku, ugotowane bataty wytrzymają 3-4 dni. Przestudź je przed schowaniem, ale nie zostawiaj na blacie dłużej niż 2 godziny.
Czy ugotowane bataty można zamrozić?
Tak, najlepiej w postaci puree. Kostka po rozmrożeniu robi się miękka i wodnista, więc nadaje się już tylko do zup i past. Puree zamrożone w porcjach wykorzystasz w ciągu kilku miesięcy.
Dlaczego bataty po ugotowaniu są wodniste?
Najczęściej są przegotowane albo zbyt drobno pokrojone. Gotuj większe kawałki, sprawdzaj miękkość wcześniej, a po odcedzeniu pozwól im odparować przez 2-3 minuty w gorącym garnku bez pokrywki.
Czy bataty można gotować razem z ziemniakami?
Można, ale wrzucaj je później. Bataty w kostce miękną szybciej niż ziemniaki w podobnych kawałkach, więc dodaj je do garnka około 5 minut po ziemniakach, żeby oba warzywa były gotowe jednocześnie.
